KASTAMONU TAŞ BASKI (SOFRA / SİNİ BEZİ BASKISI)

Ana Sayfa » HABER ARŞİVİ » KASTAMONU TAŞ BASKI (SOFRA / SİNİ BEZİ BASKISI)

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                     

Kastamonu Sofra Bezi Baskısı da denilen “Kastamonu Taş Baskı” geçmişten günümüze süregelen Kastamonu El Sanatları içerisinde önemli bir yer teşkil etmiştir.

Kastamonu Taş Baskı, Kastamonu Sofra Bezi Baskısı, Kastamonu Sini Bezi Baskısı

 

Kastamonu Sofra Bezi Baskısı da denilen “Kastamonu Taş Baskı” geçmişten günümüze süregelen Kastamonu El Sanatları içerisinde önemli bir yer teşkil etmiştir. Sofra Bezi’ne halk arasında Sini Bezi de denmektedir…

      Sofra Bezi diğer Kastamonu dokumacılığıyla aynı tarihlere rastladığından ilk yapımı tam olarak bilinmese de; 17. yüzyılda Evliya Çelebi, Seyahatnamesi’nde Kastamonu Kumaşları ve Bakır Eşyalarının meşhur olduğundan bahsetmesiyle Sofra Bezi tarihine de ışık tutmuştur.
Evliye Çelebi’yi, Fransız Arkeolog ve Gezici Charles Texier “Des Cription de L’Asie Mineure (1839 – 1848)” adlı eserinde Kastamonu halkının geçim kaynaklarından olan Bakırcılık ve Dokumacılığın olduğundan bahsederek doğrulamıştır.

      Dolayısıyla da Kastamonu kumaş dokuması ve baskısı 17. yüzyıl’a dayanmaktadır, diyebiliriz. Çünkü Evliye Çelebi ‘Kastamonu kumaşlarından’ bahsediyor. Dokuma bir şekilde baskıya geçiyor ki ‘dokuma’ olarak değil, ‘kumaş’ olarak bahsediyor..

    O zamanlar ulaşımın ve tanıtımın kolay olmamasıyla Sofra Bezi dokumacılığı ve baskısı yerelde kalmış şehir dışına açılamamıştır. 1800’lü yılların son çeyreğinden itibaren uzun yıllar Kastamonu (Merkez), Daday ve Devrekâni İlçelerimizde yapılmaya devam eden Kastamonu Sofra Bezi baskısı 19. yüzyıla girerken yavaşlamıştır. Birçok, işin erbabı farklı alanlarda geçimini kazanmaya yönelirken, Kastamonu’da bulunan Ermeni ve Rum asıllı yurttaşlarımız yaklaşık 50 yıl bu baskı sanatını devam ettirmişlerdir…

       İstiklal Savaşı süresi ve sonrasında uzun yıllar çok az sayıda ustanın ürettiği Sofra Bezi unutulmaya yüz tutmak üzereyken 1900’lü yılların sonlarında tekrar kendisini göstermeye başlamış, Kastamonu’da açılan kurslara yeni ustalar kazanılmıştır. Ancak 2000’li yıllarda bu işin kazanç olduğunu gören farklı İller, sanayileştirilerek Ülke Pazarına hakim olmuşlardır. Kastamonu’da ise hala emeğin gücü alın teriyle yoğrularak; çoğunlukla ıhlamur ağacından yapılan bitki, hayvan ve geometrik şekillerin olduğu kalıplar kullanarak el emeği devam edilmektedir…

      Sofra Bezi genellikle 160X160 ya da 180X180 ölçülerinde (her ne kadar önceleri Kastamonu dokumalarına yapılsa da günümüzde kaputbezi ya da Amerikan bezi denilen) yıkanmamış kumaşlara; baskıyla yapılmaktadır. Taş Baskı işleminde, öncelikle kök boya karışımları ile birlikte içerisine farklı karışımlar eklenen ağaçtan yapılmış teknelere boyalar hazırlanır.

      Masa üzerine serilmiş keçenin üzerine önceden yıkanmamış örtü düz bir şekilde serilir. Bu örtüye 15 – 25 cm’lik genellikle ıhlamur ağacından yapılan kalıplardan 4 – 5 farklı çeşitle kullanılarak baskı işlemi gerçekleşir. Baskı işlemi öncelikle açık yeşil olup kurudukça siyahlaşır. Siyahlaşan ve kuruduğundan emin olunan örtü bir iki gün sonra yıkanır. Kenarlarının dikiş işlemleri tamamlandıktan sonra kullanılmaya hazır duruma gelir.
Son yıllarda, Kastamonu Sofra Bezi baskısı; mutfak önlükleri, çantalar, sehpa ve masa örtüleri gibi farklı şekillerle de beğeniye sunulmuştur… Ancak her işte olduğu gibi bunda da itina çok önemlidir…
      Kastamonu Taş Baskısı, günümüzde hediyelik eşya olarak satın alınabildiği ve sipariş edilebildiği gibi kullanım aracı olduğu kadar aksesuar olarak da kullanıldığından siparişler istenilen ebatlarda da yapılabilmektedir…

Not:
Taş Baskı: İsminden anlaşıldığı gibi taş ile yapılan bir baskı değildir. Ancak bezin üzerine baskı yapılırken kullanılan kalıplar zamanla boya olduğundan taş şeklindeki görünümüyle bu ismi almıştır…

   Ürünlerden birkaç örnek: Şömentabl, yemek masası, sehpa, fiskos masa örtüleri, mutfak önlükleri, saklama torbaları, plaj ve günlük kullanım çantaları, fular bandana, yastık kılıfları, havlu, elbise, bluz, buzdolabı örtüleri yapıldığı gibi istenilen ebatta ve kullanım yerine göre de farklı çalışmalar yapılabiliyor…

Sözlük:
* Sini: Yere ya da yemek tablasının üzerine konarak yemek yenen genellikle bakırdan yapılıp kalaylattırılan bir tür büyük/geniş tepsi.
* Yemek tablası: Yerden 25 – 35cm yüksekliğinde ahşaptan daire biçiminde yapılmış bir tür kısa masa. 

 Şahabettin Mert / Kastamonu Portal

 

Kastamonu Ürünleri

10 Mart 2015

Yazarın Diğer Yazılarını Görüntüle

BENZER İÇERİKLER

Vali Yıldırım’dan Engelli ve Bakıma Muhtaç Ailelere Akşam Ziyaretleri

Vali Yıldırım’dan Engelli ve Bakıma Muhtaç Ailelere Akşam ZiyaretleriKastamonu Valisi Mesut Yıldırım, sosyal yardımlardan ve evde bakım hizmetlerinden...

Kayabaşı Kanyonu

Kayabaşı Kanyonu Fotoğrafı Büyütmek için Tılkayın ...

ÇINARALTI / BOZKURT

ÇINARALTI / BOZKURT   ÇINARALTI / BOZKURT KASTAMONU ...

Yorumlar